Phần Lan là một trong số ít các quốc gia có hai ngôn ngữ chính thức trở lên, gồm tiếng Phần Lan và Thụy Điển – có nghĩa là hai ngôn ngữ này được sử dụng song song ở mọi cơ quan công quyền cấp nhà nước.
Trong lịch sử, đã có thời kì tiếng Thụy Điển là ngôn ngữ chính thức duy nhất ở Phần Lan, nhưng nay chỉ khoảng 5% người Phần Lan nói tiếng Thụy Điển – và con số này đang có xu hướng giảm dần, cả về chất và lượng.
Tiếng Phần Lan là ngôn ngữ chủ đạo, được 87% dân số sử dụng hàng ngày. Tuy nhiên, theo một nghiên cứu gần đây, tiếng Anh đang dần chiếm ưu thế, đặc biệt trong giáo dục bậc đại học, với 90% luận án tiến sĩ và >40% luận văn thạc sĩ được viết bằng tiếng Anh. Với riêng đại học Aalto, có những ngành học chỉ giảng dạy bằng tiếng Anh; ở bậc thạc sĩ, chỉ >5% các chương trình kinh tế và ~10% các chương trình kĩ thuật được dạy bằng tiếng Phần Lan.
Các trường đại học của Phần Lan hiện có tới 600 chương trình đào tạo cử nhân và thạc sĩ bằng tiếng Anh. Đã có những cuộc tranh luận sôi nổi trong cộng đồng về việc thay thế tiếng Thụy Điển bằng tiếng Anh, hay đề xuất công bố Helsinki là thành phố nói tiếng Anh “để thu hút nhiều nhân tài ngoại quốc hơn”. Dù những ý tưởng này không (hoặc chưa) thành hiện thực, tiếng Anh rõ ràng ngày càng phổ biến ở Phần Lan, khiến không chỉ việc du lịch, học tập, mà cả làm ăn, kinh doanh, sinh hoạt hàng ngày… cũng thuận lợi hơn đối với người nước ngoài.
Thi tốt nghiệp phổ thông bằng tiếng Anh?
Trong vòng 32 năm, từ 1990 đến 2022, lượng người nói tiếng nước ngoài tại Phần Lan đã tăng gấp 20 lần, phần lớn tập trung ở Uusima (khu vực thủ đô). Dự kiến tới năm 2030 sẽ có khoảng 155.000 người nước ngoài sống ở đây. Tuy nhiên, số lượng trường THPT dạy bằng tiếng Anh lại rất ít, dẫn đến tình trạng học sinh quốc tế học xong THCS (hết lớp 9) phải vất vả cạnh tranh, hoặc chấp nhận đóng phí cao, để học tiếp.
Vì vậy, Bộ Giáo dục Phần Lan đã nỗ lực tìm cách bổ sung các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh ở bậc THPT. Nếu được quốc hội thông qua, học sinh ở một số thành phố có thể chọn học bằng tiếng Anh từ năm 2026, và tới năm 2028 sẽ là lứa học sinh đầu tiên thi tốt nghiệp bằng tiếng Anh như ở các trường quốc tế, thay vì chỉ thi bằng tiếng Phần Lan hay Thụy Điển như hiện nay. Kết quả kì thi tốt nghiệp được sử dụng để xét tuyển đại học, nên sẽ tăng tính liên thông đáng kể trong giáo dục bằng tiếng Anh ở Phần Lan.
Có cần học tiếng Phần Lan khi ở Phần Lan?
Nhiều bố mẹ vẫn băn khoăn hỏi mình là liệu sinh viên Việt Nam có thể sống và làm việc ở Phần Lan mà không cần đến tiếng Phần Lan hay không.
Theo báo cáo của EF Education First 2024, Phần Lan hiện đứng thứ 14 trên thế giới về mức độ thành thạo tiếng Anh (Việt Nam đứng thứ 63). Tuy nhiên, lời khuyên của chính người Phần Lan là việc học tiếng Phần Lan rất đáng giá ngay cả khi bạn không có ý định ở lại đất nước này lâu dài. Khi nói được tiếng Phần Lan, việc thường trú sẽ dễ dàng hơn, thuận lợi hơn khi làm việc với cơ quan chức năng, đi khám chữa bệnh, hay chỉ đơn giản là cập nhật tin tức, làm quen và kết bạn với người bản địa, chứ không chỉ loanh quanh trong cộng đồng người Việt.
Dù sao, ở Phần Lan hiện cũng chỉ có khoảng >15 nghìn người gốc Việt, một con số vẫn còn quá nhỏ bé.
Gia đình bạn có định đóng góp thêm vào cộng đồng người Việt ở Phần Lan không?
Nguồn: Facebook Group: Phụ huynh DHS Phần Lan
