80 năm trước, Tove Jansson viết cuốn đầu tiên trong bộ truyện Moomin nổi tiếng. Nhà văn “tự sưởi ấm mình trong những năm tháng tối tăm của Thế chiến II” bằng câu chuyện cổ tích tự kể về Thung lũng Moomin. Ở đó có ngôi nhà xanh hạnh phúc, ấm áp và yêu thương của Moomin và bố mẹ, luôn mở cửa chào đón mọi con vật lớn nhỏ, đủ giống loài, dáng hình, tính cách. Ai cũng có thể tới và ở lại, ai cũng tìm được cho mình một chốn riêng, an toàn trong ngôi nhà chung. Mọi khác biệt đều được chấp nhận, cảm thông. Những câu chữ giản dị, trong sáng mà chứa đựng nhiều triết lý sâu xa, xuyên suốt các cuốn truyện với bao cuộc phiêu lưu lớn nhỏ, những diễn biến bất ngờ, tình tiết sống động với các nhân vật đầy cá tính. Truyện thiếu nhi nhưng người có tuổi vẫn say mê đọc; cười nhiều, không ít khi phải ngẫm nghĩ, và cũng có lúc rưng rưng…
Trong các tập truyện, bạn sẽ bắt gặp đây đó những hình ảnh thân thuộc về thiên nhiên và cuộc sống ở Phần Lan, ví dụ trong cuốn Ngày hạ chí nguy hiểm hay Mùa đông huyền bí. Đứa trẻ vô hình và Chiếc mũ của phù thủy lại là những câu chuyện vô cùng cảm động – như thể lấp ló phía sau là những bà mẹ Phần Lan bao dung và chan chứa tình mẫu tử. Một số nhân vật dựa trên nguyên mẫu đời thực, nên bạn có thể phì cười nhận ra hàng xóm, người quen… qua một bà già khó tính, sạch sẽ quá thể; một chàng trai trầm lặng kì cục; một sinh vật to lớn, có vẻ ngoài đáng sợ, nhưng lại vụng về và hết sức cô đơn; một ông bố thích phiêu lưu, tính hơi trẻ con nhưng vẫn cố gắng nghiêm túc và trách nhiệm…
Moomin đã trở thành một phần sâu sắc trong đời sống của người Phần Lan, gắn liền với tuổi thơ của nhiều thế hệ. Bộ truyện được dịch ra >60 ngôn ngữ, được yêu thích ở nhiều nước, đặc biệt là Nhật Bản. Nhân vật Moomin màu trắng mũm mĩm giống như con hà mã đã vượt khỏi biên giới văn học để trở thành biểu tượng mềm của Phần Lan. Và Moomin cũng có các cộng đồng những người hâm mộ đủ lứa tuổi, quốc tịch, cùng khai phá, chia sẻ nhiều ẩn ý tinh tế trong truyện, ví dụ như tình bạn mang hơi hướng LGBT+ của Moomin và anh bạn Muikunen (Snufkin).
Một dịch giả tiếng Phần Lan quen thuộc là anh Võ Xuân Quế đã dịch trọn bộ 8 cuốn Moomin ra tiếng Việt. Bạn có thể tìm các tập lẻ trên Shopee, hoặc mua cả bộ trên website của NXB Kim Đồng. Lưu ý là tên nhân vật chính trong tiếng Việt là Mumi (dựa trên tên tiếng Phần Lan là Muumi), thay vì Mumin như bản gốc tiếng Thụy Điển, hay Moomin như trong tiếng Anh.
Nhưng dù là Moomin, Mumin hay Mumi, đây thực sự là một bộ truyện kinh điển mang giá trị vượt thời gian, và có thể làm quà tặng rất ý nghĩa. Cảm ơn anh Võ Xuân Quế và chị Bùi Việt Hoa đã mang Mumi tới Việt Nam.
